लुम्बिनी, रुपन्देही | शान्तिका अग्रदूत भगवान् गौतम बुद्धको पावन जन्मस्थल लुम्बिनीमा अहिले प्रकृतिको अर्को अनुपम चमत्कार देखिएको छ। यहाँको हरियालीयुक्त क्षेत्रमा Streaked Weaver चरा (धारीदार बया चरा) ले एकै रूखमा दर्जनौँ कलात्मक गुँड बनाएका छन्, जसले स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकहरूलाई आकर्षणको केन्द्र बनाएको छ।
उपयुक्त वातावरण, प्रशस्त हरियाली, र मानव-अनुकूलता भएका कारण लुम्बिनी क्षेत्र अहिले Streaked Weaver पक्षीको वासस्थान बन्दै गएको छ। पातलो घाँस र झारपातबाट बनाइएका यी गुँडहरू झुन्डिएर तलतिर लट्किएको अवस्थामा देखिन्छन्, जसले प्राकृतिक दृश्यलाई अझ मनमोहक बनाएको छ।
स्थानीय एक जना पर्यटक गाइड बताउँछन्:
“बौद्ध धर्मको तीर्थस्थल भएर चिनिएको लुम्बिनी अहिले जैविक विविधताको सुन्दर उदाहरण पनि बनेको छ। बया चराहरूले बनाएका गुँडले यहाँको प्राकृतिक शान्ति र सन्तुलन झनै उजागर गरेका छन्।”
Streaked Weaver चरा नेपालमा पाइने सामाजिक र कलात्मक चरा मध्ये एक हो। यिनीहरूले प्रजननकालमा पोथीलाई आकर्षित गर्न विशेष किसिमले गुँड निर्माण गर्छन्। ती गुँडहरू हेर्दा यो पक्षीको धैर्य, कौशल र प्रकृतिप्रतिको मेल देखिन्छ।
बौद्ध दर्शनले शिक्षा दिने करुणा र प्रकृतिप्रतिको सम्मान यही वातावरणमा जीवन्त रूपमा झल्किरहेको देखिन्छ। पर्यटक मात्र होइन, संरक्षणविद्हरू पनि यस दृश्यबाट उत्साहित भएका छन्।
लुम्बिनीको संरक्षणमा प्रकृति र संस्कृति दुवैको योगदान महत्वपूर्ण रहेको स्पष्ट छ।
