वृजराज कुशवाहा, नवलपरासी ।
नेपालको पूर्व–पश्चिम महेन्द्र राजमार्ग अन्तर्गत नवलपरासीको दाउन्ने सडक खण्ड अहिले यात्रुहरूका लागि पीडादायी यात्राको पर्याय बनेको छ। ठेक्का प्राप्त गरेको चाइना स्टेट कन्स्ट्रक्सन इन्जिनियरिङ कर्पोरेशन (CSCEC) ले निर्माण कार्य गरे तापनि, अपेक्षित प्रगति हुन नसक्दा यात्रुहरूले घण्टौंसम्म जाममा बस्नुपर्ने, पहिरोको जोखिम बेहोर्नुपर्ने र जीवन नै जोखिममा पार्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ।
यस सडक खण्डलाई रणनीतिक महत्त्वको नसा मानिन्छ, जसले देशको मुख्य पूर्व–पश्चिम यातायातलाई जोड्ने काम गर्छ। तर, हालको अवस्थाले न त यात्रुहरूलाई सहज बनाएको छ, न त राष्ट्रिय विकासलाई गति दिएको छ।
विगत ५ वर्षदेखिकाे निरन्तर दुख भाेग्नु परेकाे समाचार पढ्न यहाँ क्लिक गर्नुहाेस् ।
🚧 सुस्त निर्माणको पीडा
दाउन्ने क्षेत्रमा सडक विस्तार, ब्लास्टिङ तथा कटिङका कामहरू गत वर्षदेखि सुरु गरिए पनि, निर्माणको गति निकै सुस्त छ। सडक आधा खनेको, केही ठाउँमा ढुंगा र माटोको थुप्रो बीच बाटो खुलाइएको, अनि कतै एकतर्फी मात्र आवागमन सम्भव हुने अवस्थामा यात्रुहरू जाममा अल्झिन बाध्य छन्।
यात्री नारायण भुषाल भन्छन्, “हामी बिहानै नारायणगढबाट बुटवल जान हिँडेका थियौं, तर दाउन्नेमा ७ घण्टा जाममा बस्यौं। गाडीको एसीले पनि थाम्दैन, बच्चा बिरामी भयो, कसैलाई वास्ता छैन।”
त्यस्ताे जाम, गर्मी, धुलो र मानसिक तनावका कारण वृद्ध, बालबालिका तथा बिरामीहरूले सबैभन्दा धेरै सास्ती खेप्नुपरेको छ।
🌧️ वर्षायामको भयावहता
अहिलेको जेठ– असारको मौसममा अवस्था अझ झन जटिल र जोखिमपूर्ण बन्ने देखिन्छ। अधकटेको पाखाबाट पहिरो झर्ने, माटो बग्ने, सडक चिप्लो हुने र पानीले काम नै ठप्प पार्ने अवस्था अझ बढ्दै गएको छ। यसले दुर्घटनाको सम्भावना पनि बढाएको छ।
काठमाण्डाैंबाट धनगढीका लागि हिंडेका सन्दिप खडका भन्छन्, “काम त राम्रै होला भन्ने आशा छ, तर यति ढिलो गर्दा सस्तो भन्दा महँगो सडक बन्ने देखिन्छ। यो त यात्रुको दु:ख माथि मरहम होइन, नून छरिएको जस्तै भयो।”
💸 राष्ट्रलाई पर्ने असर
दाउन्ने सडक खण्डमा देखिएको ढिलाइले राष्ट्रमा बहुआयामिक असर पारिरहेको छ। ढुवानी ढिलो हुँदा इन्धन खर्च बढ्छ, सामानको मूल्य वृद्धि हुन्छ, स्थानीय व्यापार सुस्त बनाउँछ, परियोजनाको लागत अनुमानभन्दा कयौं गुणा बढी हुनसक्ने जोखिम हुन्छ।
यसका अतिरिक्त, विदेशी कम्पनीलाई ठेक्का दिँदा अपेक्षित गुणस्तर, गति र पारदर्शिता कायम गराउन नसक्दा सरकारी संयन्त्रको कमजोरी झल्किन्छ, जुन भविष्यमा अन्तर्राष्ट्रिय विकास साझेदारहरूलाई असहज बनाउन सक्छ।
🛑 जिम्मेवारी को?
सडक विभाग र ठेक्का कम्पनी दुवैले निर्माण कार्य समयमै सम्पन्न गराउने प्रतिबद्धता जनाएका थिए। तर हाल देखिएको प्रगति हेर्दा, न अनुगमन प्रभावकारी देखिन्छ, न कार्यसम्पादन उत्तरदायी। यात्रुहरूको भनाइमा, “हामीलाई त गन्तव्य पुग्नु छ, कसको गल्ती भनेर जाममा के गर्नु?”
यहाँ प्रश्न उठ्छ — निर्माण ढिलाइको जिम्मा कसले लिने ? क्या ठेकेदार कम्पनीमाथि दबाब पर्याप्त छ ? सरकारले वा स्थानीय तहले यो विषयलाई कति प्राथमिकतामा राखेको छ?
✅ समाधान के?
यातायात विज्ञहरू भन्छन्, “प्रविधिको प्रयोग गर्दै दैनिक प्रगति ट्र्याक गर्न सकिने हो भने ढिलाइ न्यून गर्न सकिन्छ। निर्माणस्थलमा सुरक्षाका उपायहरू, यात्रु सहायता केन्द्रहरू र वैकल्पिक मार्गहरू तत्काल व्यवस्था गर्नुपर्छ।”
स्थानीय प्रशासन, नागरिक समाज र संचार माध्यमहरूबाट जनदबाब सृजना हुन सकेमा मात्र ठेकेदार कम्पनीलाई उत्तरदायी बनाइ सकिन्छ। साथै, सूचना माग अधिकार (RTI) प्रयोग गरेर सम्झौता, बजेट र प्रगतिको तथ्याङ्क माग गर्नु पनि आजको आवश्यकता हो।
✍️ निष्कर्ष
दाउन्ने सडक खण्डको ढिलाइले यात्रुहरूको पिँडादायी यात्रा मात्र होइन, राष्ट्रको अर्थतन्त्र, विश्वास र विकास गतिमा समेत चोट पुऱ्याइरहेको छ। तत्काल सुधार नहुने हो भने यो ढिलाइ भविष्यको ठूला समस्याको बीउ बन्न सक्छ।
सरकार, निर्माण कम्पनी र नागरिक सबैले आ–आफ्नो भूमिका निर्वाह गरेर मात्र दाउन्ने मार्ग सुरक्षित, प्रभावकारी र यात्रु–मैत्री बन्न सक्छ।
